De Duurzaamheidsambitie van Heerhugowaard

De Duurzaamheidsambitie van Heerhugowaard

13 maart 2018 Geen categorie 0
Het is 2009. Bussen met Chinese en Japanse toeristen stoppen, gewapend met camera, op de Dijk van Kyoto in gemeente Heerhugowaard, Noord Holland. De plek waar “King Willem Alexander” de ambitieuze energieneutrale woonwijk Stad van de Zon heeft geopend. Op de achtergrond glooien de 3 windmolens in het Park van Luna die 5000 huishoudens van energie voorzien. Voor hen zien de toeristen futuristische panelen op palen staan die het aangezicht van de rijen zonnepanelen op de daken daarachter aanvullen. Hier moet iets speciaals gaande zijn. Ook Discovery Channel besteedt in haar programmering aandacht aan dit fenomeen. De gemeente is heel resoluut, dit stukje kunst kunnen wij uitbouwen, de hele gemeente kan energieneutraal zijn in het jaar 2030. Maar wat is er
eigenlijk nog over van deze ambitie? Zijn we nog op de goede weg in deze gemeente die nog altijd geroemd wordt om deze prestatie van inmiddels zo’n 10 jaar geleden?

Gemeente in transitie

Sinds 2009 toen de Stad van de Zon werd opgeleverd, 3 jaar nadat de film ‘An Inconvenient Truth’ van vice-president Al Gore uitkwam, is tot 2018 er in het bewustzijn van Nederlandse beleidsmakers wel het een en ander veranderd. We staan in Nederland voor een enorme opgave die we op landelijke schaal moeten aanpakken. Gek genoeg zijn het juist lokale initiatieven en overheden die de grootste impact kunnen hebben op het klimaatvraagstuk. We zien namelijk dat er juist vanuit ‘het volk’ veel behoefte is aan een bewustere manier van leven, terwijl landelijke overheden behoefte voelen de status quo te handhaven.
De afgelopen jaren waren het vooral kleine en innovatieve ondernemers die proberen onze maatschappij te veranderen, te verbeteren. Zo nu en dan door het introduceren van nieuwe technologie, of door het veranderen van het bewustzijn van mensen en het veranderen van patronen. Maar bij elke ontwikkeling zijn het traditionele instanties waarvan het voortbestaan wordt bedreigd, de reden waarom dit soort technologie wel ‘disruptive technologies’ worden genoemd. Dat geld net zo goed voor de oliebedrijven die bedreigd worden door de waterstof auto en banken en financiële instituties die met argwaan kijken naar de ontwikkeling van ‘cryptocurrencies’. Dit zijn maar een paar van de vele ontwikkelingen in duurzaamheidsland, waarin veel sneller wordt geacteerd dan in het politieke landschap. Maar om iets te veranderen, is uiteindelijk nodig dat de beleidsmakers en bestuurders het systeem ook durven aanpassen en actie durven nemen.

Vooruitgang in Heerhugowaard

Nu dan de lokale overheid, in dit geval de gemeente Heerhugowaard, geroemd om een vooruitziende blik in 2008. Na het opleveren van de Stad van de Zon was er natuurlijk wereldwijd sprake van een financiële crisis, die weer effect had op de huizenmarkt en de bouw. Veel ontwikkelingsplannen gingen de ijskast in en gemeenten konden niet meer de eisen stellen en de grondprijzen vragen die zij eerder wel vroegen. De gemeente Heerhugowaard stond op het punt om, als een van de weinige groeiparels in de Kop van Noord Holland, nog substantieel te groeien en had net aanzienlijke grondposities ingenomen en de fictieve winsten al ingeschreven in de boeken. Helaas is de bouw die in de jaren hierna plaatsvond in de wijken de Draai en Broekhorn niet op dezelfde wijze energieneutraal gebouwd, omdat er simpelweg geen lef meer was de ontwikkelaars hiertoe te dwingen. Zo kwam het dat er tot 2014 op dit gebied geen echte spraakmakende projecten meer werden opgeleverd.
In de tussentijd bleef de ambitie van Heerhugowaard om in 2030 energieneutraal te zijn staan. Er zijn aanzienlijke aanpassingen, en investeringen, nodig om die ambitie te halen. In 2014 vestigde zich een nieuw college in Heerhugowaard waarbij de wethouder Duurzaamheid een VVD politica betrof. De visie veranderde daarna ook wezenlijk, want het bestuur zwakte de harde eis van energieneutraliteit in 2030 dan ook af door te stellen dat dit niet meer de hoofddoelstelling was. Duurzaamheid, inmiddels een trendwoord geworden, moet breder gezien worden en economische en sociale duurzaamheid zouden hier ook onder vallen. Met de introductie van een nieuw duurzaamheidsbeleid werd dan ook gesteld dat voortaan alle afdelingen van de gemeente zich bewust dienen te worden van hun impact op dit gebied en hiernaar te handelen. In de praktijk lijkt het onderwerp daardoor te gaan zweven, want als iets van iedereen is, is het tegelijk van niemand. 
Gelukkig heeft de gemeente de afgelopen jaren het tij mee. Ondanks dat er geen grote investeringen werden gedaan bleven er zich voldoende kansen voordoen om stappen te maken. De gemeente Heerhugowaard mag zich in de handen wrijven omdat het een aantal kenmerken bezit die belangrijk zijn voor toekomstige ontwikkelingen. Regionaal huisvuilbedrijf HVC heeft ontdekt dat er een bron van geothermie onder de gemeente ligt. Die maakt het mogelijk dat er, met behulp van een combinatie van restwarmte van de verbrandingsoven en warmte uit de grond opgewekt met warmtepompen, een Warmtenet aangelegd kan worden. Hiermee kunnen in potentie zowel huishoudens als het relatief grote ‘Alton’ kassengebied van warmte worden voorzien, waarmee een grote energiebesparing gerealiseerd kan worden.
En ook, in lijn met de landelijke wetgeving, huishoudens van het gas afgehaald kunnen worden. Daarnaast heeft wooncorporatie Woonwaard in Heerhugowaard in de Schilderswijk over de afgelopen jaren een groot project gestart genaamd ‘de Stroomversnelling’, waarbij een groot aantal bestaande jaren ’70 en ’80 woningen tot ‘0 op de meter’ woningen worden omgebouwd door een geheel nieuwe isolerende schil en een dak vol zonnepanelen. Ook hiermee kan een substantiële besparing in het energieverbruik van de gemeente worden bijgeschreven, hetgeen ook wordt opgemerkt door de Nationale Telos monitor, die Heerhugowaard door deze besparing aanmerkt als koploper in de energietransitie. 

Vooruitkijken

10 jaar na het opleveren van energie neutrale wijk Stad van de Zon moeten we concluderen dat er minder vooruitgang is geboekt als toen verwacht werd en dat de ambitie van de gemeente om in 2030 energieneutraal te zijn een fikse opgave blijkt te worden. Daar komt bij dat de ambitie is verbreed door ook te kijken naar economische en sociale duurzaamheid, zonder dat er echt wezenlijke  veranderingen bij komen kijken in het personeel dat zich echt specifiek toewijdt aan nieuwe en innovatieve technologieën. Gelukkig is het tij aan het keren en zien we ook landelijk beleid langzaam verbeteren. Het blijft aan gemeenten om keuzes te maken en te innoveren, om duurzame ambities echt in de praktijk te brengen en te investeren in toepassingen waarvan we nu zien dat die
op termijn niet alleen beter zijn voor het milieu, maar ook geld en werkgelegenheid opleveren.
Het is nu een noodzaak dat het volgende bestuur echte stappen gaat maken. In het DNA van Heerhugowaard is iets belangrijks genesteld, een ambitie, hetgeen een voorbode kan zijn van echte vooruitgang in de komende jaren als de politiek er ook achter gaat staan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *